Cognac is een distillaat van wijn, afkomstig uit de Charente-streek in Frankrijk. De naam is ontleend aan het provincieplaatsje Cognac aan de rivier de Charente, ten noordwesten van Bordeaux. Alhoewel de herkomst van Cognac anders doet vermoeden, wordt de uitvinding van Cognac toegeschreven aan Nederlanders! Vanwege de conserverende werking van alcohol begonnen de Nederlanders al in de twaalfde eeuw witte wijn te "branden"; die vervolgens aan het drinkwater van zeeschepen werd toegevoegd, waardoor het drinkbaar bleef. De witte wijnen kwamen ondermeer uit de Charente-streek. In de loop der tijd vestigden zich hier distilleerderijen die hun wijndistillaten op fust naar Holland verscheepten. Tijdens de Frans/Duitse oorlog in het begin van de 17e eeuw stagneerde de handel; het distillaat bleef opgeslagen wachten op vervoer. Toen men na de oorlog rond 1640 in Nederland dit distillaat uiteindelijk proefde, werd ontdekt dat de eikehouten fusten een uitzonderlijke werking op het distillaat had gehad; Cognac was geboren, een wijndistillaat dat haar specifieke eigenschappen mede ontleent aan het eikehout waarop zij rijpt.

Niet ieder wijndistillaat is Cognac!
Overigens is over de gehele wereld het distilleren van wijn bekend. Weinbrand, Brandy, Aquardente, Armagnac; het zijn allemaal wijndistillaten maar niet ieder wijndistillaat is Cognac! Cognac komt uitsluitend uit de Franse Departementen Charente en Charente Maritime. Acht verschillende witte druivesoorten worden in het Cognacdistrict verbouwd, waarvan de Ugni Blanc (ook wel St. Emilion genoemd) met 90% de belangrijkste is.

De 6 wettelijk vastgestelde Cognacgebieden zijn : Grande Champagne, Petite Champagne, Borderies, Fins Bois, Bon Bois en Bois Ordinaires. Elk van deze 6 Cognacdistricten levert Cognac met een eigen karakter.

Bodemgesteldheid en distillatiemethode
Naast bodemgesteldheid en klimaat is de gebruikte distillatiemethode bepalend voor de kwaliteit van Cognac. Voor Cognac schrijft de wet de "Alambic Charentais" voor, een roodkoperen distilleerketel. Het distilleerproces dient tweemaal plaats te vinden. Alleen de middenloop van het tweede distillaat (de zgn. "coeur" = hart) komt in aanmerking voor Cognac. Dit hele proces maakt dat 10 liter wijn nodig is voor 1 liter Cognac.

Het distillaat, de zgn. "Eau-de-Vie de Vin" laat men vervolgens rijpen op eiken vaten. Hier voltrekt zich het geheimzinnige proces waardoor Cognac ontstaat; de interactie met het hout en de lucht geeft de Eau-de-Vie de kleur en smaak. Na minimaal 2 jaar rijping mag de drank Cognac worden genoemd. Hoe langer de Cognac op hout rijpt, hoe meer smaakstoffen uit het hout onttrokken worden. De leeftijd is daarom de grondslag voor het wettelijke kwalificatiesysteem van Cognac. Wettelijk zijn de volgende aanduidingen vastgelegd: